Historia sieciowych systemów operacyjnych sięga roku 1999, kiedy to grupka naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley we współpracy z młodym szwedzkim programistą Fredrikiem Malmerem stworzyła pierwszy WebOS oparty na technologii DHTML – HyperOffice. Od tego czasu minęło już 9 lat, a internetowe systemy operacyjne z dnia na dzień mają się coraz lepiej, czego dowodem jest nie tylko liczba dostępnych tego typu aplikacji (obecnie ponad czterdzieści), ale również ich zróżnicowanie technologiczne. Mobilny system operacyjny, dostępny z każdego miejsca na Ziemi, stanowi coraz silniejszy magnes przyciągający internautów.

Sposób działania

WebOS-y to zdecydowanie jedne z najbardziej zaawansowanych aplikacji internetowych. I choć laikom wydawać by się mogło, że żadna współczesna technologia sieciowa nie daje możliwości stworzenia pełnowartościowego systemu operacyjnego, to taka opinia szybko okaże się błędna. Cała architektura omówionych poniżej programów opiera się bowiem na znanych i ogólnodostępnych technologiach, takich jak AJAX, PHP czy Flash. Dzięki wykorzystaniu różnych platform możliwa jest komunikacja pomiędzy interfejsem i serwerem, pod względem technicznym przypominająca relację powłoki i jądra w stacjonarnych systemach operacyjnych.

Internetowy system operacyjny działa na zasadzie zwykłego skryptu i zapytania – użytkownik generuje zapytanie, które odnosi się do konkretnego elementu programu. Reprezentowany on jest poprzez odpowiednią część skryptu całego systemu, która z chwilą podjęcia akcji przez użytkownika staje się aktywna. Gdy usługa zostanie wykonana, użytkownik otrzymuje wynik – odpowiedź na zapytanie.

Schemat funkcjonowania tradycyjnego systemu operacyjnego.

We współczesnych, stacjonarnych systemach operacyjnych sytuacja wygląda nieco inaczej. „Biurkowe” programy, z uwagi na swoje możliwości i funkcje, mają znacznie bardziej rozbudowany i – co za tym idzie – skomplikowany system obsługi zapytań użytkownika. Podobnie jak w WebOS-ach, akcja wywołuję reakcję, lecz wiele zależy jeszcze od typu tej pierwszej. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że po wykonaniu przez użytkownika określonego działania jego zapytanie przechodzi przez powłokę systemową (w Windows jest nią Eksplorator), będącą „pośrednikiem” pomiędzy nim a aplikacją. Zapytanie, które odbyło taką drogę, przenoszone jest następnie do odpowiadającej mu części jądra systemu operacyjnego. Ta, analizując je, dokonuje przyporządkowania koniecznych „narzędzi” systemowych. Mogą nimi być na przykład pamięć komputera, priorytet wykorzystywania zasobów procesora czy odpowiedni sprzęt peryferyjny. Gdy cała ta długa trasa zostanie pokonana, zapytanie „wyposażone” w pamięć czy możliwość obsługi sprzętu powraca do użytkownika w postaci określonego wyniku.

Schemat funkcjonowania internetowego systemu operacyjnego.

Ogólna charakterystyka

WebOS-y – tak jak normalne systemy stacjonarne – dzielą się na różne typy. Wyróżniają je zastosowane technologie, odpłatność lub jej brak, liczba udostępnianych w ramach systemu aplikacji, a także rozmiar tak zwanych „webdysków” – dysków wirtualnych, udostępnianych na potrzeby użytkownika.

Większość takich systemów używa mechanizmów AJAX, choć w tej grupie aplikacji często wykorzystywanym narzędziem jest także technologia Flash. Duża część z rozwijanych obecnie WebOS-ów udostępniania jest użytkownikom nieodpłatnie, choć zdarzają się i takie, które skierowane są raczej do zamkniętych grup odbiorców. W wielu wypadkach istnieje ponadto możliwość rozszerzenia standardowo dostępnych usług po uiszczeniu niewielkiej zazwyczaj opłaty. Pojemność dysku wirtualnego – ostatnia cecha wyróżniająca – waha się od jednego do trzech gigabajtów. Nie jest to może liczba, która rzuci na kolana użytkowników systemów stacjonarnych, musimy jednak pamiętać, że WebOS-y wykorzystywać będziemy raczej do pracy z dokumentami biurowymi, aplikacjami służącymi do komunikacji i jedynie w niewielkim zakresie do obsługi multimediów. Niewykluczone jednak, że w przyszłości – wraz z dalszym wzrostem przepustowości łączy sieciowych – sytuacja ta ulegnie zmianie.

Desktoptwo

Desktoptwo to średnio zaawansowany system internetowy, oferujący swoim użytkownikom kilkanaście funkcji i ograniczone możliwości konfiguracji. Dostęp do jego usług uzyskamy po pomyślnym zakończeniu procesu rejestracyjnego, który na szczęście nie wymaga e-mailowej weryfikacji. Dzięki temu wszystko przebiega sprawnie, a użytkownik już po chwili może przystąpić do pracy. Klasyczny układ „okienek” zapewnia komfort pracy nawet mniej zaawansowanym internautom – umiejętność obsługi systemu Windows będzie w tym wypadku jedyną wymaganą od nich umiejętnością. Pośród dostępnych aplikacji nie zabrakło tych najbardziej potrzebnych: kalendarza, książki adresowej, komunikatora, notatnika oraz odtwarzacza MP3. Interesującymi i wykraczającymi poza „biurowy standard” dodatkami są także aplikacja pozwalająca tworzyć strony internetowe oraz edytor blogów.

Domyślny Pulpit w systemie Desktoptwo.

System umożliwia również łatwą konfigurację elementów Pulpitu oraz konta użytkownika. Dodatkowo twórcy zaoferowali wszystkim chętnym przechowywanie danych na dysku wirtualnym o pojemności gigabajta. Pojemność tę można jeszcze powiększyć, nawet do pięćdziesięciu gigabajtów, jednak taka przyjemność będzie nas słono kosztowała. Ten dość interesujący system ma poza tym jeden poważny minus – reklamy pojawiające się w umieszczonym na Pulpicie oknie.

WWW: https://desktoptwo.com/

eyeOS

System eyeOS to prawdziwy majstersztyk wśród WebOS-ów, jeden z najpiękniejszych i najbardziej rozwiniętych OS-ów dostępnych w Internecie. Wygląd obszaru roboczego różni się co prawda nieco od klasycznego stylu Windows, ale prostota konstrukcji oraz intuicyjne i przejrzyste menu pozwolą szybko osiągnąć wprawę w jego obsłudze każdemu użytkownikowi. Lista dostępnych programów jest bardzo długa – twórcy systemu pogrupowali je w kategoriach: Biuro, Sieć, Akcesoria, Gry oraz Ustawienia systemowe. Możemy tu więc znaleźć nie tylko podstawowy zestaw narzędzi biurowych, takich jak edytor tekstu czy arkusz kalkulacyjny, ale także prawdziwe „smaczki”: klienta FTP, Flash Earth (program będący połączeniem możliwości obrazowania kilku serwisów z satelitarnymi zdjęciami naszej planety) oraz Prince of Persia (specjalną wersję kultowej gry platformowej). Dzięki jednemu z programów ujętych w kategorii systemowej, a nawet bezpośrednio z poziomu Pulpitu, użytkownik może wgrać na webdysk o pojemności trzech gigabajtów swoje własne pliki. Co ciekawe, oprócz domyślnie obecnych w systemie programów możemy także dodać nowe, a nawet stworzyć własne aplikacje, zapisując się do utworzonego forum deweloperów.

Domyślny Pulpit w systemie eyeOS.

Tym, którzy dopiero szukają najlepszego dla siebie rozwiązania, twórcy strony umożliwili dostęp do systemu przez konto demo. Biorąc jednak pod uwagę, że wersja próbna jest nieco uboższa od oryginału, a sam proces rejestracji przebiega niezwykle sprawnie, zdecydowanie polecić można bezpośrednie zapoznanie się z niezwykle interesującą aplikacją, którą jest eyeOS. Dodatkowo na stronie głównej projektu znajdziemy aplikacje umożliwiające synchronizację danych pomiędzy różnymi systemami oraz wersję „stacjonarną” eyeOS-a, pozwalającą uczynić z naszego własnego komputera serwer systemowy.

WWW: http://eyeos.org/

G.ho.st

G.ho.st to następny, zaraz po eyeOS-ie, pretendent do tytułu najbardziej stylowego systemu internetowego dostępnego na rynku. Ten łatwy w obsłudze, choć nieco wymagający pod względem zużycia zasobów systemowych OS łączy w sobie prostotę i doskonałe wykonanie techniczne. Jego niewątpliwymi atutami są: polskie menu i aż pięć gigabajtów dostępnego miejsca na dysku wirtualnym. Twórcy G.ho.sta zaoferowali także użytkownikom wiele narzędzi realizujących zadania znane z pracy z normalnymi, stacjonarnymi systemami. Znajdziemy więc tutaj edytor tekstu, arkusz kalkulacyjny, czytnik RSS, komunikator oraz klienta poczty e-mailowej. Tym, co wyróżnia G.ho.sta spośród innych systemów, są także duża – jak na tego typu aplikację – liczba gier i przeglądarki multimedialne, pozwalające korzystać między innymi z zasobów YouTube'a, Flickra czy Last.fm.

Domyślny Pulpit w systemie G.ho.st.

Bardzo dobrym pomysłem wydaje się wykorzystanie w pracy z systemem widgetów – miniprogramów podobnych do tych, które udostępnia na przykład Google. Znajdziemy pośród nich między innymi zegar, odtwarzacz plików MP3 i słynne „żółte karteczki”, które przed zapomnieniem uratowały już wiele genialnych pomysłów. Użytkowników lubiących dostosowywać miejsce pracy do swoich potrzeb także pod względem wizualnym ucieszy zapewne łatwa konfiguracja domyślnych ustawień graficznych systemu. Jeśli jednak dopiero rozpoczynają oni swoją przygodę z WebOS-ami i nie mają zamiaru zgłębiać bardziej skomplikowanych kwestii, w zorientowaniu się w sytuacji pomoże im, uruchamiający się domyślnie wraz ze startem aplikacji, samouczek dla początkujących. Dla ciekawych logowanie do systemu dostępne jest również z poziomu konta demo – przez kliknięcie przycisku Guest Login, umieszczonego obok domyślnego menu.

WWW: http://g.ho.st/