Python: kurs programowania. Część III: pętle i instrukcja warunkowa

Instrukcja warunkowa

Z instrukcją warunkową zapoznałeś się już w części pierwszej. Zawiera ona jednak pewne rozszerzenia. Aby je przedstawić, rozpatrzmy program, który pobiera od użytkownika wartość siły wiatru w skali Beauforta.

skala = int(input('Podaj liczbę opisującą intensywność wiatru w skali Beauforta: '))
 
 if skala <= 4:
 print('Spokojnie. Możesz wypływać!')
 else: 
 print('Zostań w porcie!')   
 

Program sprawdzi, czy stopień wzburzenia akwenu jest mniejszy lub równy od czterech. Jeżeli tak, zezwoli na wypłynięcie z przystani. W każdym innym wypadku wyświetli komunikat "Zostań w porcie!". Klauzla else wykona się zawsze, gdy warunek nie zostanie spełniony. Nasz program mógłby być jednak bardziej zabawny i zawierać różne komunikaty dla różnych skali. Do sprawdzania kolejnych warunków służy instrukcja elif.

skala = int(input('Podaj liczbę opisującą intensywność wiatru w skali Beauforta: '))
 
 if skala == 0:
 print('Że niby będziesz wiosłować?')
 elif skala <= 4:
 print('Spokojnie. Możesz wypływać!')
 elif skala >= 8 and skala <= 12:
 print('To sobie wybrałeś pogodę na żeglowanie.')
 elif skala < 0 or skala > 12:
 print('Chyba za dużo dzisiaj wypiłeś.')
 else:
 print('Zostań w porcie!')

Warunki są sprawdzane jeden po drugim (od góry do dołu), do momentu aż Python natrafi na prawdziwy. Wtedy zaprzestaje dalszego szukania i wykonuje przypisany do prawdziwego warunku kod. W przypadku nieznalezienia żadnego wykonuje instrukcje zawarte w klauzuli else. Zauważ, że ponieważ Python zaprzestaje dalszego sprawdzania, gdy natrafi na spełniony warunek, ważna jest kolejność, w której zapisujemy nasze warunki.

Innym zastosowaniem instrukcji warunkowych prezentującym je w całej krasie może być chęć pogratulowania rocznicy ślubu z wyświetleniem jej nazwy.

 rocznica = int(input('Podaj, którą rocznicę ślubu będziecie teraz obchodzili: '))
 
 nazwa = ''
 if (rocznica == 25):
 nazwa = 'srebrnej'
 elif (rocznica == 30):
 nazwa = 'perłowej'
 elif (rocznica == 35): 
 nazwa = 'koralowej'
 elif (rocznica == 40):
 nazwa = 'rubinowej'
 elif (rocznica == 45):
 nazwa = 'szafirowej'
 elif (rocznica == 50):
 nazwa = 'złotej'
 else:
 nazwa = str(rocznica) + '.'
 
 print('Wszystkiego najlepszego z okazji', nazwa, 'rocznicy ślubu!')
 

Powyższy program pobiera od użytkownika liczbę wskazującą obchodzoną rocznicę ślubu. Aby móc sprawdzić przynajmniej kilka rocznic, instrukcja if rozbudowana została o kolejne warunki. W wypadku gdy podana rocznica ślubu nie mieści się wśród przewidzianych przez nas przypadków (klauzula else), jako nazwę traktujemy numerek z dopisaną kropką.

Klauzuli else można bardzo często uniknąć, nadając początkowo domyślną wartość zmiennej. W naszym przypadku nazwa była przed wykonaniem bloku if pusta. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie nadania jej wartości domyślnej, a później ewentualnego jej nadpisania.

rocznica = int(input('Podaj, którą rocznicę ślubu będziecie teraz obchodzili: '))
 
 nazwa = str(rocznica) + '.'
 if (rocznica == 25):
 nazwa = 'srebrnej'
 elif (rocznica == 30):
 nazwa = 'perłowej'
 elif (rocznica == 35):
 nazwa = 'koralowej'
 elif (rocznica == 40):
 nazwa = 'rubinowej'
 elif (rocznica == 45):
 nazwa = 'szafirowej'
 elif (rocznica == 50):
 nazwa = 'złotej'
print('Wszystkiego najlepszego z okazji', nazwa, 'rocznicy ślubu!')

W tej formie domyślnie nadajemy nazwie formę "liczba". Jeżeli jednak jest to okrągła rocznica, którą zna nasz program, nadpisujemy ją odpowiednią nazwą. To, które rozwiązanie zastosujesz, zależy od Ciebie.