Python: kurs programowania. Część II: typy danych i podstawowe operacje

Spojrzałeś już z lotu ptaka na język Python. Czas więc skupić się na szczegółach jego działania. W tej części kursu postaram się przybliżyć metody działań na liczbach i obiektach tekstowych. Będzie to przypominało nabywanie umiejętności właściwe uczniom klas 1-3 szkoły podstawowej. Wiedza z tamtego okresu bardzo się nam jednak dzisiaj przyda.

Abecadło z pieca spadło

Zaczniemy od tekstu. Głównym celem mechanizmów udostępnionych przez Pythona, związanych z napisami, jest możliwość odwoływania się do ich poszególnych liter lub fragmentów ciągów znaków. W terminologii języków programowania napis nosi nazwę string (pol. seria [znaków]).

Weźmy sobie przykładową treść, powiedzmy "Ala ma kota, a kot ma Alę". Aby ułatwić sobie zadanie, przypiszemy naszemu zdaniu nazwę "zmienna".

>>> zmienna = 'Ala ma kota, a kot ma Alę'

Odwołanie do pojedynczego znaku odbywa się przez podanie jego pozycji (liczby). Pierwsza litera znajduje się na pozycji 0:

>>> zmienna[0] # Pierwszy znak
'A'
>>> zmienna[7] # Ósmy znak
'k'

Możemy też odwoływać się do kolejnych liter od końca. Wystarczy, że zaczniemy podawać wartości ujemne.

>>> zmienna[-1] # Ostatni znak
'ę'
>>> zmienna[-2] # Przedostatni znak
'l'
>>> zmienna[-7] # Siódmy od końca
' '

Nic nie stoi również na przeszkodzie, aby wyciągać ze stringów całe zakresy. Robimy to, podając dwie liczby rozdzielone dwukropkiem:

>>> zmienna[7:11] # Znaki od siódmego do jedenastego
'kota'
>>> zmienna[14:-1] # Znaki od czternastego do przedostatniego
'kot ma Al'

Przedziały, jak widać, są otwarte z prawej strony. Aby wskazać koniec lub początek napisu, pomijamy indeks.

>>> zmienna[:11] # Od początku do jedenastego znaku
'Ala ma kota'
>>> zmienna[14:] # Od czternastego do końca
'kot ma Alę'
 

>>> len(zmienna)
25

>>> 'Ala ma kota, a kto ma Ale'[7:11]

Metody stringów

Cięcie stringów na kawałki to nie wszystko. Python definiuje wiele innych operacji związanych z tekstem zwanych metodami (ang. methods). Możemy dzięki nim sprawdzać, czy nasz napis zawiera wyłącznie cyfry (python: isdigit), liczby i znaki (python: isalnum) czy też składa się wyłącznie z małych liter (python: islower).

>>> PESEL = "00071779234"
>>> nr_dowodu = "POL123789"
>>> nr_dowodu.isalnum()
True
>>> PESEL.isdigit()
True
>>> "ala ma kota a kot ma alę".islower()
True
>>> zmienna.isalpha()
False

Python odpowie nam także na nasze pytania, zwracając True (pol. Prawda) lub False (pol. Fałsz). Ostatnie porównanie sprawdzało, czy nasze zdanie zawarte w zmiennej składa się wyłącznie z liter. Niestety, występują tam spacje oraz przecinek - stąd wartość False.

Tekst możemy również zmodyfikować. Na przykład podmienić Alę na Olę

>>> zmienna.replace('Al', 'Ol')
'Ola ma kota, a kot ma Olę'

Zamienić wszystkie litery na wielkie:

>>> zmienna.upper()
'ALA MA KOTA, A KOT MA ALĘ'

Lub zamienić je na małe:

>>> zmienna.lower()
'ala ma kota, a kot ma alę'

Możemy też sprawić, aby wyglądał jak tytuł:

>>> zmienna.title()
'Ala Ma Kota, A Kot Ma Alę'

W reszcie możemy też spróbować zdobyć pewne informacje o napisie. Na przykład, na jakiej pozycji znajduje się wyraz kot.

>>> zmienna.find('kot')
7
 

Lub sprawdzić czy zdanie zaczyna się na Ala:

>>> zmienna.startswith('Ala')
True

Nie jest trudno także policzyć liczbę wystąpień litery 'a' - wykorzystujemy tutaj metodę count().

>>> zmienna.count('a')
5

Oczywiście, zaprezentowane możliwości to tylko część z dostępnych metod. Pełną listę znajdziesz pod adresem [http://docs.python.org/3.1/library/stdtypes.html#string-methods]. Do większość, pominiętych w tej części kursu, wrócimy już wkrótce, gdy tylko poznasz inne struktury danych.