Dla twórców stron WWW bardzo ważny jest dostęp do informacji na temat liczby użytkowników witryny, odsłon poszczególnych podstron, czasu ich trwania czy źródeł odwiedzin (bezpośrednich lub przekierowań z wyszukiwarek czy z innych stron). Dane te umożliwiają mierzenie ruchu generowanego w serwisie przez odwiedzających ich internautów, a także tworzenie podstawowego profilu użytkownika – odnoszącego się do takich aspektów, jak lokalizacja, używany przez niego system operacyjny czy przeglądarka WWW.

Użytkownicy, odwiedziny i odsłony

Podstawowe informacje, które są podawane przez każdy serwis służącym badaniu oglądalności, to liczba unikatowych użytkowników (UU) oraz odsłon. Ta pierwsza przedstawia przybliżoną liczbę internautów, którzy w danej jednostce czasu – dniu, tygodniu czy miesiącu – odwiedzili witrynę. Zwykle stosuje się tu zasadę, że każdy adres IP jest „zliczany” tylko raz w danym przedziale czasowym. Odsłon jest kilka, a nawet kilkanaście razy więcej niż UU. Wynika to z tego, że odwiedzający nie ograniczają się do obejrzenia jednej podstrony w całym serwisie.

Informacje te obrazują tempo rozwoju projektu. To od twórcy zależy, czy uzna je za zadowalające. W wypadku jeśli liczby UU i odsłon nie są zbyt wysokie, wielu właścicieli serwisów WWW decyduje się na dodatkową promocję.

Jednocześnie wielkość ilorazu obu wartości (liczby odsłon/liczby odwiedzin) pozwala wyciągnąć pierwsze wnioski. Jeśli wynosi on powyżej pięć, to oznacza to, że użytkownicy przeglądają w serwisie wiele artykułów, a co za tym zwykle idzie, oglądają wiele reklam. Wynik między dwa a trzy pokazuje, że internauci zaglądają na stronę główną, a tylko czasem zainteresują się innymi materiałami.

Kolejną informacją istotną przy ocenie skuteczności publikowanych reklam jest czas spędzony w serwisie – zarówno na jedną wizytę, jak i w ujęciu miesięcznym. W pierwszym wypadku dobrym wynikiem jest już kilka minut. W drugim można być zadowolonym po przekroczeniu godziny. Wartości te pokazują, jak bardzo użytkownik jest przywiązany do serwisu, jak często do niego wraca i jak wiele reklam ogląda.

Kluczowym dla skuteczności banerów (i innych form reklamowych) elementem jest także geolokalizacja. Administrator ma do swojej dyspozycji mapę Polski, a czasem całego świata. Dzięki temu może ustalić, skąd pochodzą użytkownicy. Jeśli odsetek mieszkańców danego miasta czy regionu jest ponadprzeciętnie wysoki, to warto skoncentrować się na rozbudowaniu zawartości poświęconej danej okolicy czy też rozpocząć emisję reklam geotargetowanych – czyli przeznaczonych dla osób żyjących w danej aglomeracji czy regionie.

Po przeglądarce go poznasz

Do drugiej grupy raportów należą informacje techniczne, takie jak na przykład ustawienia języka interfejsu przeglądarki. Jeśli z danych wynika, że stosunkowo duża liczba (powyżej 10%) internautów odwiedzających naszą stronę posługuje się anglojęzyczną wersją programów, to może to być znakiem, że warto się zastanowić nad stworzeniem dla nich specjalnej wersji witryny (dotyczy to przede wszystkim firm zainteresowanych ekspansją na rynkach zagranicznych).

Drugą sprawą, z którą należy się liczyć, jest typ i wersja przeglądarki. Obecnie najpopularniejszymi z nich w naszym kraju są Mozilla Firefox i Internet Explorer. Strony powinny prezentować się dobrze w obu z nich. Ale jeśli ze statystyk wynika, że odsetek użytkowników Opery, Safari czy innego programu jest wyższy niż przeciętna (przekracza 5%), to webmaster powinien zadbać o to, by jego witryna wyglądała dobrze także i w tych aplikacjach.

Podobna zasada dotyczy obsługi palety kolorów czy rozdzielczości ekranu. Pomimo popularności kart graficznych umożliwiających wyświetlanie obrazu o 32-bitowej głębi koloru (korzysta z nich niemal 95% użytkowników) warto korzystać, gdy jest to tylko możliwe, z tzw. bezpiecznej palety kolorów. Jest ona co prawda reliktem pochodzącym z czasów, gdy większość komputerów pozwalała na wyświetlenie co najwyżej 256 barw, ale wciąż gwarantuje, że kolorystyka stron będzie identyczna w każdej z przeglądarek i w każdym z systemów operacyjnych.

Niewłaściwie wyświetlone kolory mogą w najgorszym razie obrazić poczucie estetyki użytkownika. Znacznie większe problemy pojawiają się w przypadku nieuwzględnienia rozdzielczości jego wyświetlacza.

Dziś najpopularniejszymi rozdzielczościami są 1024x768 pikseli, 1280x1024 pikseli i typowa dla laptopów z ekranem panoramicznym 1280x800 pikseli. Sprawdzenie, czy strona dobrze wygląda w każdej z nich, powinno być obowiązkiem każdego webmastera. Wyższe rozdzielczości nie są zwykle problemem – jeśli layout strony został poprawnie wyśrodkowany, to użytkownik zobaczy po bokach puste marginesy. Kłopoty zaczynają się przy starszych monitorach – wciąż bowiem kilka procent internautów korzysta z ekranów o szerokości 800 pikseli (a odsetek ten może rosnąć wraz ze wzrostem popularności rozmaitych przenośnych urządzeń internetowych). Dzięki statystykom można ustalić, ilu spośród użytkowników serwisu korzysta z takich rozdzielczości i czy warto brać pod uwagę ich potrzeby.

Skąd przychodzisz, internauto?

Serwisy zliczające odwiedziny pozwalają również badać źródła odwiedzin. Nawet do 90% użytkowników niedawno powstałej strony wchodzi do niej bezpośrednio (wpisując jej adres w przeglądarce). W miarę rozwoju projektu wzrasta odsetek odwiedzin z witryn odsyłających (czyli takich, które zamieszczają linki do danego serwisu) – do 50%, oraz z wyszukiwarek – do 40%. Udział wejść bezpośrednich w wielu rozwiniętych blogach (one najbardziej bazują na alternatywnych źródłach) może spaść wówczas poniżej 20%.

Wartości te są o tyle ważne, że serwisy statystyk często wyświetlają raporty z konkretnymi stronami odsyłającymi i słowami kluczowymi, które użytkownicy wpisali do wyszukiwarek. Dzięki temu wydawcy są stale informowani o skutkach współpracy z witrynami partnerskimi (na przykład takimi, z którymi wymienia się linki) oraz efektywności pozycjonowania. Webmasterzy, którzy znają słowa kluczowe wykorzystywane przez użytkowników dla odnalezienia ich witryny, potrafią zaś ją lepiej dopasować do kampanii reklamowych realizowanych za pośrednictwem sieci Google AdWords oraz AdSense.

Istotną dla webmastera informacją jest także współczynnik odrzuceń. Dzięki niemu administrator wie, jaki odsetek użytkowników wszedł do serwisu i opuścił go bez przeglądania innych podstron. Jest to „procent odwiedzin pojedynczej strony – tzn. odwiedzin, podczas których osoba opuściła witrynę ze strony wejściowej” – jak pisze Google.

Kolejny ważny element to konwersja. Dokonuje się ona wtedy, gdy internauta wykona na docelowej podstronie jakąś określoną czynność – na przykład skomentuje artykuł, zagłosuje w sondzie albo kupi jakiś towar. Ścieżki użytkowników odpowiadają z kolei za dostarczanie informacji na temat tego, które URL-e były wyświetlane najczęściej i jaki był przebieg „wędrówki” internautów po serwisie.

Statystyki umożliwiają też zapoznanie się z listą najchętniej czytanych artykułów, odwiedzanych działów, pobieranych plików i temu podobnymi danymi. Dzięki nim wydawcy serwisu mogą się dowiedzieć, którzy z autorów cieszą się największym uznaniem wśród internautów. Pomaga to w ustalaniu wynagrodzeń oraz przyznawaniu premii i pozwala na lepsze zarządzanie nowymi elementami projektu. Ostatecznie bowiem to właśnie dzięki poznaniu popularności poszczególnych kategorii i funkcji właściciele serwisów WWW mogą podejmować bardziej trafne decyzje o dalszych kierunkach ich rozwoju.

Przegląd serwisów statystyk

Alien-STATS

Alien-STATS jest darmowym pakietem przeznaczonym dla bardziej zaawansowanych użytkowników. Jego instalacja jest dość złożona – w przeciwieństwie do większości innych tego typu usług tutaj nie wystarczy dokleić kodu statystyk. Konieczne jest pobranie archiwum ZIP ze skryptem, dokumentacją i wtyczkami oraz ręczne zainstalowanie aplikacji na serwerze hostującym witrynę. Alien-STATS do poprawnego działania wymaga też zainstalowanej bazy MySQL w wersji przynajmniej 4 i języka PHP 4.

Program potrafi zliczać wejścia i odsłony, analizować wykorzystywane przez użytkowników wyszukiwarki i systemy operacyjne, raportować słowa kluczowe oraz witryny źródłowe, blokować wybrane numery IP, filtrować zmienne adresy IP oraz lokalizować internautów na mapie. Interfejs aplikacji jest bardzo prosty – składa się z menu po lewej stronie i okna głównego, w którym pojawiają się wykresy słupkowe oraz dodatkowe informacje.

Strona WWW: http://alien-stats.net/
Plusy: usługa jest darmowa; rozbudowane raporty na temat oglądalności
Minusy: skomplikowana instalacja

Rysunek 1: Przykładowy raport Alien-STATS.

AnubisDev

Serwis ten udostępnia kilka różnych wersji statystyk. Do początkujących użytkowników, którzy prowadzą strony niekomercyjne, przeznaczona jest usługa Imperator Stats. Wymaga ona umieszczenia w monitorowanym serwisie specjalnego logu i instalacji pakietu na serwerze WWW przez klienta FTP. Niestety, samo wklejenie kodu źródłowego do strony nie wystarcza.
Bardziej zaawansowanych administratorów zainteresuje produkt AnubisStat. Zapisuje on znacznie większą ilość danych, nie jest też konieczne publikowanie logu ze statystykami. Najbardziej rozbudowany jest jednak pakiet GeoTraffic Stats, który dodatkowo analizuje wejścia robotów indeksujących i tworzy listę najpopularniejszych dostawców usług WWW. Wersja ta umożliwia też import danych z AnubisStat.

Strona WWW: http://anubisdev.com/
Plusy: darmowy charakter niektórych pakietów
Minusy: rozbudowane raporty tylko w wersji płatnej; skomplikowana instalacja

Rysunek 2: Darmowa oferta od AnubisDev – pakiet Imperator Stats.