Ogólnoświatowa Sieć już w założeniach jej twórców – Tima Bernersa-Lee i Roberta Cailliaua – miała stać się multimedialna. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku przepustowość łączy i możliwości techniczne domowych komputerów były jednak bardzo ograniczone. Przesyłanie statycznych grafik nie stanowiło co prawda dużego problemu, jednak transfer muzyki był już znacznie większym wyzwaniem. Najpopularniejszy w tamtych czasach format zapisu dźwięku – WAV firmy Microsoft – oferował świetną jakość (porównywaną przez niektórych z CD-Audio). Niestety, pliki zajmowały po kilkadziesiąt megabajtów każdy, tak więc nikt z użytkowników nawet nie marzył o sprzedawaniu czy odsłuchiwaniu ich online.

MP3 i darmowa muzyka

Sytuację zmienił dopiero wynalazek niemieckiego Instytutu Fraunhofera. 7 lipca 1994 roku opublikował on program do zapisywania muzyki w formacie MP3 (MPEG-1 Audio Layer 3). Był to stratny (a zatem oferujący gorszą od naturalnej jakość) kodek, który dziesięciokrotnie pozwalał zmniejszyć objętość plików dźwiękowych w porównaniu do formatu WAV. Koncepcja MP3 nie była jedyną próbą stworzenia podobnego mechanizmu, ale pierwszą, która zaoferowała tak wysoki stopień kompresji.

Kilka miesięcy później w Sieci pojawił się WinPlay3. Była to aplikacja umożliwiająca odtwarzanie plików MP3 w czasie rzeczywistym. Jak na tamte czasy miała duże wymagania sprzętowe (procesor 486DX, 66 MHz), ale i pozycję faktycznego monopolisty. Zmieniło się to 21 kwietnia 1997 roku, kiedy Justin Frankel udostępnił Winampa – kultowy program, z którego korzysta dziś kilkadziesiąt milionów ludzi na całym świecie. Aplikacja pozwalała na tworzenie playlist, zawierała equalizera i miała stosunkowo niewielkie wymagania sprzętowe.

W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych gwałtownie wzrosła liczba serwisów oferujących darmowe pliki MP3 do pobrania. Prędkość łączy nadal była niezadowalająca, ale poszczególne albumy zajmowały już około 60–90 megabajtów. Korzystając z otwartego FTP oraz mechanizmów wyszukujących, użytkownicy udostępniali ogromne ilości muzyki – często nielegalnie. Proceder ten trwał aż do końca lat dziewięćdziesiątych, kiedy administratorzy zabrali się za ściganie piratów. Pobieranie plików zaczęło się wiązać z coraz większym ryzykiem, gdyż utwory umieszczano na „niepewnych” serwerach (na przykład w Rosji).

Problem ten postanowił rozwiązać młody Amerykanin Shawn Fanning, który w roku 1999 stworzył Napstera – pierwszy program wykorzystujący bezpośrednie połączenia między użytkownikami (peer-to-peer). Sieć działała ponad dwa lata. Wskutek pozwów sądowych została zamknięta, a Napster przekształcił się w komercyjny sklep z muzyką. Zastąpiła go druga generacja klientów P2P, takich jak Kazaa czy eMule. Zyskały one dużą popularność na początku XXI wieku.

Napster w akcji (źródło: Wikipedia/Yiddophile).

Początek nowego stulecia wiązał się także z narodzinami formatów alternatywnych wobec MP3. Najgroźniejszym konkurentem był Ogg Vorbis, opublikowany w 2002 roku. Rok później własny stratny format kompresji opracował Microsoft. Windows Media Audio (WMA) przeznaczony był przede wszystkim dla użytkowników Windows Media Playera. Wcześniej, bo już w 1997 roku, pojawił się AAC (Advanced Audio Codec, zwany także czasem MP4 od jednego z rozszerzeń plików). Mimo że oferował on więcej możliwości niż MP3, nie zdobył popularności – dziś używają go nieliczne stacje radiowe.

(źródło: IFPI Digital Music Report 2008)