publikuj:

wydrukuj

18 skomentuj »

TAGI: joomla , php , mysql , wamp , xampp , webserv , vertigoserv , jal , jie , .htaccess , kurs

2008-08-25 12:55 | Stefan Wajda

Kurs systemu zarządzania treścią Joomla!. Część pierwsza: instalacja

Joomla! jest obecnie jednym z najpopularniejszych i najbardziej wszechstronnych systemów obsługi treści. Wsparcie licznej i prężnie działającej społeczności zapewniło tej aplikacji wysokie noty użytkowników i uczyniło z niej podstawę funkcjonowania wielu prestiżowych witryn internetowych. Tych, którzy chcą rozpocząć z nią przygodę, Joomla! może jednak onieśmielić liczbą dostępnych opcji konfiguracyjnych. Właśnie dla wszystkich takich osób powstała pierwsza część kursu obsługi systemu, w której wyczerpująco omówiono zagadnienia związane z jego instalacją i konfiguracją.

Spis treści
Wprowadzenie Trochę historii Joomla! dzisiaj Polska edycja Wydania rozszerzone Instalacja Wymagania instalacyjne Instalacja lokalna Pakiety zintegrowane Pakiety źródłowe Program instalacyjny Test przedinstalacyjny Ustawienia zalecane Uprawnienia dostępu do plików i katalogów Dodatkowe informacje Konfiguracja MySQL-a Nazwa witryny Ważne dane konfiguracyjne Na finiszu – nie tylko gratulacje Tylko dla orłów – instalacja niestandardowa Konfiguracja PHP Istotne ustawienia PHP Wyłączony tryb bezpieczny Wyłączenie rejestracji zmiennych globalnych Włączone wyświetlanie błędów Możliwe wczytywanie plików Cytowanie znaków niebezpiecznych Buforowanie danych wyjściowych Automatyczny start sesji Pożądane ustawienia PHP Włączone otwieranie plików na serwerze Maksymalny rozmiar przesyłanych plików Czas wykonywania skryptów Czas oczekiwania na przesłanie danych Krótkie znaczniki Uwaga końcowa Zakładamy bazę danych Zakładanie bazy danych za pomocą programu phpMyAdmin Zakładanie bazy danych przy użyciu linii komend Przygotowanie plików z kwerendami Wykonanie kwerend Ustawienia konfiguracyjne Logowanie do panelu administracyjnego Zakończenie

Spis treści

Wprowadzenie

Instalacja

Tylko dla orłów – instalacja niestandardowa

Zakończenie

Wprowadzenie

Trochę historii

Zanim narodził się projekt Joomla!, było Mambo – program udostępniony w 2002 roku w ramach projektu SourceForge na warunkach licencji GNU GPL przez australijską firmę Miro. Wkrótce wokół projektu skupiła się ogromna rzesza pasjonatów z całego świata – zarówno programistów, jak i zwykłych użytkowników. Każdy na swój sposób starał się włączyć w prace nad rozwojem programu. W ciągu dwóch lat w wyniku zbiorowego wysiłku ze stosunkowo prymitywnego rozwiązania Mambo przeobraził się w jeden z najlepszych programów Open Source, zyskując najwyższe uznanie – wyrażające się także wieloma przyznanymi nagrodami.

Powoli narastał jednak konflikt pomiędzy tworzącymi Mambo programistami a firmą Miro, która miała nadzieję na komercyjne wykorzystanie aplikacji. W efekcie 17 sierpnia 2005 roku zespół tworzący program opublikował w specjalnie utworzonej witrynie OpenSourceMatters krótkie oświadczenie, w którym poinformował, że praca nad systemem obsługi treści będzie kontynuowana, ale w ramach nowego projektu, hołdującego zasadom Wolnego Oprogramowania. Decyzja ta spotkała się z powszechnym poparciem projektantów i społeczności użytkowników z całego świata. Swoje zaangażowanie wyrazili oni tysiącami e-maili oraz wypowiedziami na założonym błyskawicznie forum dyskusyjnym OpenSourceMatters. W ciągu niespełna trzech tygodni większość projektantów związanych dotychczas z Mambo skupiła się wokół zespołu liderów – 1 września 2005 roku ogłoszono narodziny Joomli!.

Jednak powstanie nowego systemu obsługi treści nie oznaczało końca Mambo. Obecnie na rynku funkcjonują więc dwa programy – Mambo i Joomla! – wyrosłe ze wspólnego korzenia. Oba bazują na tych samych, pierwotnych założeniach, obecnie rozwijane są już jednak niezależnie od siebie. Każdy z nich ma swoje centrum rozwoju, swoje cele i swoje plany. Co prawda możliwa jest wciąż migracja zarówno z Mambo w wersji 4.5.2.x do Jooml1! 1.0.x, jak i z Joomli! do Mambo, niemniej niektóre dodatkowe moduły i komponenty mogą już działać tylko w jednym z tych programów.

Joomla! dzisiaj

W styczniu tego roku pojawiła się długo oczekiwana wersja 1.5 programu Joomla!. Ze względu na daleko idące zmiany w kodzie przestał on być kompatybilny ze swymi poprzednikami. Duża popularność wcześniejszych wersji i wiele opracowanych dla nich dodatków skłoniły jednak autorów do udostępnienia również w pakiecie Joomla! 1.5 opcji uruchamiania aplikacji w trybie zgodności. Ponieważ system Joomla! w wersji 1.0 jest bardziej rozpowszechniony, lepiej udokumentowany, a także ma rozwijaną od dłuższego czasu polską wersję, to właśnie on będzie przedmiotem naszego zainteresowania w prezentowanym kursie.

Polska edycja

Oficjalne wydania narodowe są wiernymi, ale zlokalizowanymi kopiami wydań oficjalnych. Lokalizacja, czyli dostosowanie do potrzeb użytkowników posługujących się na przykład językiem polskim, polega na dołączeniu polskiego pakietu etykiet i komunikatów ekranowych strony frontowej, skryptu instalacyjnego i obsługującego bazę danych oraz zastąpieniu oryginalnych plików pomocy. Takie oficjalne wydanie zlokalizowane oznaczone jest nazwą oryginalną pakietu z dołączonym przyrostkiem pl – na przykład Joomla 1.0.15-pl. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest w tym wypadku możliwa modyfikacja języka panelu administracyjnego. Jeśli nasza znajomość angielskiego kuleje, powinniśmy zainstalować jedno z wydań całkowicie spolonizowanych – przygotowane z myślą o naszym podwórku Joomla plus Admin Language (JAL) lub międzynarodowe, charakteryzujące się obsługą wielu języków Joomla International Edition (JIE). Wszystkie pakiety instalacyjne dostępne są na polskich stronach Joomli!.

Wydania rozszerzone

Zalety programu Joomla! są dostrzegane i wykorzystywane w praktyce przez wiele grup programistów-wolontariuszy. Dzięki temu powstają projekty różniące się w znacznym stopniu pod względem funkcjonalności i dostępnych funkcji, pozwalające użytkownikowi na optymalne dostosowanie aplikacji do jego potrzeb. Przedstawienie wszystkich tych dodatków wykraczałoby poza ramy niniejszego kursu. W poniższej tabeli można zatem znaleźć jedynie najważniejsze spośród rozwijanych obecnie projektów.

Rozszerzone wydania Joomli!
A8e Joomla! A8e Joomla! (wcześniej: Accesible Joomla!) jest wydaniem dostosowanym do wymagań dostępności określonych w standardach WCAG i Section508. Projekt dostępny jest w witrynie a8e Joomla!. Joomla! International Edition Mongolski projekt autorstwa Adriana Mummeya. Wersja ta obecnie rozrosła się do postaci w pełni funkcjonalnego systemu obsługi treści, umożliwiającego płynne przełączanie się pomiędzy używanymi językami. J!IE dostępny jest na oficjalnej stronie projektu. Joomla! eCommerce Edition Projekt Joomla! eCommerce Edition jest wydaniem rozszerzonym o sklep internetowy VirtueMart oraz inne dodatkowe składniki, np. menedżera plików JoomlaXplorer czy biuletyn informacyjny Letterman. Projekt dostępny jest pod adresem http://virtuemart.net/. Joomla! Power Edition Projekt Joomla! Power Edition to zmodyfikowany preinstalator, przeznaczony na platformę Windows, wzbogacony o zestaw często wykorzystywanych rozszerzeń – komponentów, modułów i botów. Umożliwia on wybór dodatkowych składników, co upraszcza proces przygotowania witryny. J!PE dostępny jest w witrynie http://www.pe.joomlapl.com/.

Rozszerzone wydania Joomli!

A8e Joomla!

A8e Joomla! (wcześniej: Accesible Joomla!) jest wydaniem dostosowanym do wymagań dostępności określonych w standardach WCAG i Section508. Projekt dostępny jest w witrynie a8e Joomla!.

Joomla! International Edition

Mongolski projekt autorstwa Adriana Mummeya. Wersja ta obecnie rozrosła się do postaci w pełni funkcjonalnego systemu obsługi treści, umożliwiającego płynne przełączanie się pomiędzy używanymi językami. J!IE dostępny jest na oficjalnej stronie projektu.

Joomla! eCommerce Edition

Projekt Joomla! eCommerce Edition jest wydaniem rozszerzonym o sklep internetowy VirtueMart oraz inne dodatkowe składniki, np. menedżera plików JoomlaXplorer czy biuletyn informacyjny Letterman. Projekt dostępny jest pod adresem http://virtuemart.net/.

Joomla! Power Edition

Projekt Joomla! Power Edition to zmodyfikowany preinstalator, przeznaczony na platformę Windows, wzbogacony o zestaw często wykorzystywanych rozszerzeń – komponentów, modułów i botów. Umożliwia on wybór dodatkowych składników, co upraszcza proces przygotowania witryny. J!PE dostępny jest w witrynie http://www.pe.joomlapl.com/.

Instalacja

Wymagania instalacyjne

CMS Joomla! może być zainstalowany niemal na wszystkich platformach systemowych, w tym: Linuksie, FreeBSD, Mac OS-ie X, Solarisie oraz Windows. Do jego instalacji niezbędne są trzy programy:

serwer stron internetowych z obsługą PHP – Apache, IIS lub inny,
język PHP w wersji 4.2.x lub nowszej,
serwer bazy danych MySQL w wersji 3.23.x lub nowszej.

Jeśli zamierzamy korzystać z serwera Apache, upewnijmy się, że zawiera on skonfigurowane moduły mod_rewrite oraz security. Ich obecność pozwoli nam na skorzystanie z dobrodziejstwa tzw. przyjaznych adresów (postaci na przykład http://www.twojastrona.com/content/view/2/5/) oraz podniesie poziomu bezpieczeństwa.

Naturalnym przeznaczeniem pakietu Joomla! jest oczywiście instalacja na serwerze internetowym. Możemy jednak również umieścić program na specjalnie przygotowanym komputerze w sieci lokalnej lub maszynie stacjonarnej. Ten ostatni sposób można polecić szczególnie osobom rozpoczynającym dopiero swoją przygodę z systemem. Lokalna instalacja Joomli! nie wymaga zaawansowanych umiejętności, a w efekcie zyskamy przydatną platformę do nauki i przeprowadzania testów.

Instalacja lokalna

Aby rozpocząć pracę z Joomlą! na własnym komputerze, musimy zainstalować wszystkie konieczne, wymienione wcześniej składniki. Najlepiej skorzystać w tym celu z dostępnych zintegrowanych pakietów, w których skład wchodzą oprogramowanie Apache, PHP i serwer bazodanowy MySQL.

Pakiety zintegrowane

Samodzielna instalacja i konfiguracja serwera Apache, PHP oraz MySQL-a może sprawiać kłopoty niedoświadczonym użytkownikom. Istnieją jednak specjalne pakiety, które instalację i konfigurację serwera WWW czynią łatwą i przyjemną. Spośród wielu projektów warto rozważyć skorzystanie z następujących:

WAMP – pakiet zawierający serwer Apache, PHP i MySQL-a, przeznaczony dla systemu Windows. W jego skład wchodzi również phpMyAdmin – program ułatwiający administrowanie bazą danych. Całość charakteryzuje się szybkością działania i prostotą konfiguracji.
XAMPP jest projektem uniwersalnym. Oferuje on bowiem wersje dla wszystkich platform systemowych: Linuksa, Windows, Mac OS-u X czy Solarisa. Do wyboru mamy dwa wydania: kompletne i nazwany XAMPPlite pakiet o okrojonych możliwościach, wystarczający jednak w zupełności jako środowisko działania CMS Joomla!. XAMPP jest łatwy w obsłudze, a jego instalacja sprowadza się do uruchomienia pliku setup i udzielenia kilku niezbędnych informacji.
WebServ – przeznaczony dla Windows projekt autorstwa polskiego duetu – Bartosza Malickiego i Radosława Skrzypczyńskiego. Zawiera serwer Apache z obsługą PHP, bazę danych MySQL i kilka innych narzędzi niezwykle przydatnych w trakcie pracy z lokalnie zainstalowaną aplikacją.
VertrigoServ – instaluje w środowisku Windows serwer Apache, PHP, MySQL-a, SQLite'a, SQLiteManagera, phpMyAdmina oraz Zend Optimizera. Wygodny program instalacyjny umieszcza wszystkie potrzebne pliki w wybranym katalogu. Można z niego korzystać tuż po zainstalowaniu – nie wymaga on żadnej dodatkowej konfiguracji. Jest idealnym rozwiązaniem zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych użytkowników.

Pakiety źródłowe

Gdy się już upewnimy, że nasze środowisko lokalne lub pakiet hostingowy (wykupiony u odpowiedniego dostawcy) spełniają wspomniane wcześniej wymogi techniczne, możemy pobrać pliki instalacyjne Joomli!. Pakiety źródłowe to archiwa spakowane standardowo w formacie ZIP lub TAR.GZ. Każde archiwum zawiera wszystkie skrypty rdzenia Joomla! umieszczone we właściwych katalogach oraz skrypty instalatora w katalogu installation.

Rozpakowując pakiet, należy pamiętać o zachowaniu istniejącej struktury folderów. Jeśli chcemy zainstalować system Joomla! lokalnie, pakiet źródłowy powinniśmy rozpakować do katalogu C:\\Apache\htdocs\_nazwa_katalogu_dla_joomla (dla Windows) lub też /var/www/_nazwa_katalogu_dla_joomla (dla Linuksa). Przy przesyłaniu plików na zdalny serwer należy oczywiście zawartość archiwum umieścić za pomocą klienta FTP w katalogu głównym. W tym wypadku zalecane jest też sprawdzenie, czy program nie zmienił wielkości znaków w nazwach plików.

Program instalacyjny

Aby rozpocząć instalację Joomli! na serwerze WWW, należy jedynie w Pasku adresu przeglądarki internetowej wpisać adres internetowy swojej domeny, ewentualnie rozszerzony o nazwę podkatalogu, jeśli pliki z pakietu instalacyjnego zostały w nim umieszczone. W wypadku instalacji na komputerze domowym lub w sieci lokalnej postępujemy podobnie, używając jednak adresu postaci http://localhost/twoj_katalog_Joomla.

Jeżeli po wykonaniu tych czynności nie pojawi się strona testowa instalatora Joomli!, powinniśmy sprawdzić dokładnie, czy wszystkie pliki zostały przesłane na serwer i czy podczas ich transferu klient FTP nie zmienił nazw. Przyczyną problemu może być również obecność w katalogu głównym pliku configuration.php. W ostateczności możemy się bezpośrednio odwołać do skryptu instalacyjnego, umieszczonego w folderze installation (http://twojastrona.com/installation/index.php). Jeśli i to nie pomoże, najbardziej prawdopodobną przyczyną niepowodzenia będzie niepoprawnie skonfigurowany serwer Apache i/lub PHP. Pozostanie nam więc skontaktowanie się z naszym usługodawcą internetowym albo bliższe zapoznanie się z dokumentacją zainstalowanego lokalnie serwera. Doświadczeni użytkownicy Sieci mogą także skorzystać z kursu instalacji „ręcznej”, umieszczonego w dalszej części tego artykułu.

«poprzednia 1 2 3 4 ... 6 następna »

Podoba Ci się ten tekst? Powiedz o tym innym na Fb: lub na G+:

publikuj:

wydrukuj

18 skomentuj »

Komentarze

#1 shymo 2008-08-25 15:23:04 0
Od kilku miesięcy dostępna jest już stabilna wersja Joomla 1.5, a tu dalej straszycie screenami z 1.0 :P

PS: Przydałby się przycisk do generowania kolejnego obrazka z kodem, bo niektóre ciężko rozkodować ;)
None
#2 dAREuS^® 2008-08-25 15:40:47 0
Hej shymo - tak, bo kurs dotyczy w dużej mierze wcześniejszej edycji. Co do obrazka - link do zmiany jest z boku (druga gwiazdka od góry), ale jak zwykle sugerujemy założenie konta - wtedy w ogóle nie będziesz musiał czytać captcha.
None
#3 ttttt 2008-08-25 17:01:12 0
Dzieki za artykul, ale jedna uwaga.

Drugi komentarz odnosze wrazenie pisany jest przez osobe autora powyzszego artykulu.

Prosze Pana tłumacza sie winni, a user pierwszego komentarza ma duzo racji.

Proponuje zrobić atykuł o Windows 2000.
None
#4 eRIZ^® 2008-08-25 17:02:29 0
"Wystarczy przejrzeć skrypty rozszerzenia, które sprawia kłopoty, wyszukać w nich sekwencje

jak już.
None
#5 lukas 2008-08-26 11:02:47 0
O nawet zwiastuna do roboty zaprzęgą :D

Dobry tekst, z internecie jest dużo poradników jak zainstalować Joomla! lecz takiego szczegółowego w naszym języku jeszcze nie spotkałem
None
#6 Marcin Modestowicz^® 2008-08-26 11:13:04 0
Witam,

@shymo

@ttttt

Polecam jednak lekturę artykułu - już w okolicach czwartego akapitu pierwszego rozdziału wszystkie wątpliwości powinny się rozwiać. Tekst jest poświęcony głównie Joomla! 1.0 - systemowi wciąż niezwykle popularnemu. Nie oznacza to jednak, że materiał ten nie może być pomocny także użytkownikom wersji 1.5.

@eRIZ

W akapicie, którego fragment przytoczyłeś, wyraźnie jest mowa o znacznikach otwierających PHP.
None
#7 shymo^® 2008-08-26 21:42:16 0
@marcin.modestowicz

Wiem, że ten artykuł dotyczy 1.0 :) , mój komentarz można potraktować "głębiej". ;)

System Joomla 1.0 jest wciąż popularny, ale tylko tam gdzie jeszcze pozostał, a nie w nowych rozwiązaniach. Powinno się promować nowe rozwiązania,które są rozwijane, a szczególnie w tego typu portalu.

Artykuły Pana Wajdy z joomla.pl bardzo sobie cenię, ale jest to po prostu "duplicate content", który jest dostępny na polskiej stronie joomli od listopada 2006. I nie zgadam się, że może on pomóc zaczynającym na joomla 1.5 - raczej wprowadza dużo zamieszania.Może nie na tym etapie, bo z instalacją każda osoba umiejąca czytać ze zrozumieniem sobie poradzi, ale jeśli redakcja ma zamiar publikować kolejne arykuły o np. administracji systemu i tworzeniu struktury w oparciu o joomlę 1.0 to może jednak dać sobie spokój i odesłać do źródła.

OczekujęMam nadzieję, że poziom portalu nie ulegnie zmianie na niekorzyść :), a niestety po przejściu na nową szatę troszkę za dużo, za szybko i słabszej jakości. A poza tym to pozdrawiam :)
None
#8 pak pak 2008-08-26 22:06:15 0
kojarzycie może dodatek do zarządzania licencjami dla artykułów i grafik od creative commons dla joomli? bo nie mogę go namierzy, a kiedyś go widziałem :)
None
#9 dAREuS^® 2008-08-26 23:05:30 0
@shymo: dzięki za uwagi. Postaram się objaśnić, jak się sprawy mają.

Otóż niecały rok temu, kiedy opublikowaliśmy przegląd darmowych systemów CMS, skontaktował się z nami Maciej Borowik z Polskiego Centrum Joomla. Korespondowaliśmy sobie miło i z tej korespondencji urodził się między innymi pomysł, by przedrukować najlepsze rzeczy od nich u nas. Chodziło tylko o promocję tych treści i lepszą ekspozycję w Sieci. To wszystko (no może oprócz tego, że kurs został przez nas zredagowany).

Też wolałbym mieć w swoich zasobach jeszcze świeższy materiał. Jeśli znajdę autora, to takowy się ukaże.

I jeszcze w sprawie jakości, proszę, nie sądź nas po jednym przedruku. Zobacz choćby ostatni materiał o Grails - kosztował nas wiele pracy, ale nie znajdziesz czegoś takiego w naszej Sieci.

Pozdrawiam.
None
#10 dAREuS^® 2008-08-26 23:10:48 0
@pak pak: czy chodziło Ci o to: http://extensions.joomla.org/component/option,com_mtree/task,viewlink/link_id,4776/Itemid,35/
None
#11 shymo^® 2008-08-27 10:01:13 0
@dAREuS

Nie osądzam :). Uważam, że trzymacie wysoki poziom, tylko nie chcę żeby z wartościowego portalu zrobił się w przyszłości śmietnik - wierzę że tak się nie stanie.
None
#12 Pawel 2008-08-29 16:39:08 0
Bez przesady z tymi twierdzeniami, że Joomla! 1.0 to przeżytek. Joomla! 1.0 to podstawowe narzędzie stawiania stabilnych, bezpiecznych i wydajnych witryn. Joomla! 1.5 mimo, że oferuje szereg użytecznych funkcji to nadal jest dziurawa a jej wydajność w testach jest daleko w tyle za 1.0.
None
#13 ttttt 2008-08-29 17:07:07 0
@Pawel

co ty wypisujesz?

Odpowiedz sobie na pytanie czy jak bedziesz w tej chwili stawil "cos" na joomla to postawisz na 1.0 czy 1.5
None
#14 Pawel 2008-08-30 10:49:56 0
Ostatnio miałem 3 klientów którzy sobie życzyli aby stawiać na 1.0 a nie na 1.5. Dla klientów biznesowych dla których liczy się bezpieczeństwo i stabilność 1.0 to trafny wybór. Tym bardziej, że autorzy nie zarzucą prac i wsparcia dla 1.0. Nie mówię, że 1.5 to zło i w ogóle do niczego się nie nadaje, ale wg. mnie warto jeszcze poczekać parę miesięcy aż zostanie wykrytych większość luk w 1.5 i poprawiona stabilność tej wersji. Bo 1.5 to bez wątpienia przyszłość.
None
#15 ttttt 2008-08-30 15:08:26 0
@pawel

nie zgodze sie z twoim stwierdzeniem ze v 1.5 jest niesprawdzone.

Przeciez nie mamy do czynienia z zupelnie inna aplikacja. To jest kontynuacja okreslonego produktu. Jezeli cos sie sprawdzilo w v1 to zostalo przeniesione na 1.5. Aplikacja 1.5 na pewno jest dojrzalym produktem i nie wiecej niebezpiecznym od v1.

natomiast ty jako developer tak miewam powinieneś chyba doradzac klientom v1.5
None
#16 pak, pak 2008-09-02 22:24:19 0
@dAREuS: chodziło mi raczej coś na kształt drupalowego modułu Creative Commons Lite

http://drupal.org/project/creativecommons_lite
None
#17 ISO czy UTF-8 2008-09-10 14:55:08 0
Jak na artykuł przeznaczony również dla amatorów brakuje w nim wyjaśnienia kwestii którą i dlaczego wersję Joomli wybrać: ISO czy UTF-8, aby nie mieć problemów z polskimi znakami jak i komponentami. Czy mógłby ktoś odpowiedzieć na to pytanie zakładając że strona będzie umieszczona na serwerach home.pl?
None
#18 Anulek 2009-11-11 22:16:40 0
PPodczas instalacji polecam zawsze testować wszystko na lokalnym komputerze np używając pakietu xampp a później gdy jesteśmy pewni że strona działa jak należy (bo w końcu niektóre dodatki potrafią się sypać) możemy stworzyć sobie serwis na prawdziwym serwerze.

Lokalnie warto też pisać szablony, od razu mamy podgląd i nie piszemy kodu w ciemno. Więcej informacji o szablonach (jak napisać w css i xhtml) i dodatkach możecie znaleźć tu:

http://infoprodukty.pl/kurs_joomla/
IP: 85.222.88.[...] Mozilla/5.0 (Windows; U; Windows NT 5.1; pl; rv:1.9.1.5) Gecko/20091102 Firefox/3.5.5 GTB5

Aby dodać komentarz, musisz podać swój nick, treść komentarza oraz poprawnie przepisać oba słowa z obrazka (słowa muszą być rozdzielone spacją).
W treści komentarza można używać języka formatowania BBcode.