Kurs JavaScriptu. Podstawy programowania na potrzeby stron WWW

Wprowadzenie

Co to jest JavaScript?

Ten wszechobecny dziś język skryptowy został stworzony – początkowo jako LiveScript – na potrzeby firmy Netscape i przeglądarki Navigator. Zamierzeniem jego projektantów było rozszerzenie możliwości języka HTML w taki sposób, aby strony stały się bardziej atrakcyjne pod względem sposobu prezentacji danych oraz możliwości interakcji z użytkownikiem. W 1995 roku, na mocy porozumienia z firmą Sun Microsystems, w zamian za włączenie do przeglądarki Netscape obsługi technologii Java, język otrzymał oficjalną nazwę JavaScript. W grudniu tego samego roku został zaimplementowany w najnowszej wówczas wersji Navigatora i rozpoczął triumfalny pochód przez Sieć.

JavaScript jest przede wszystkim językiem skryptowym – to znaczy interpretowanym. Nie musi zostać skompilowany do kodu maszynowego, aby można było zobaczyć efekty jego działania. Wystarczy nam do tego przeglądarka internetowa, która ten język obsługuje – czyli w zasadzie każda z liczących się na rynku aplikacji. Ze względów bezpieczeństwa JavaScript ma znacznie ograniczone uprawnienia dostępu do zasobów komputera, przy użyciu którego przeglądana jest dana strona, a wszelkie odwołania do funkcji i obiektów wykonywane są w trakcie wykonywania programu.

JavaScript a Java

Zbieżność nazw obu języków może być dla początkującego użytkownika myląca. Przyjęcie takiej, a nie innej nazwy dla produktu Netscape'a najprawdopodobniej podyktowane było względami marketingowymi, ale zasadność łączenia obu pakietów do dziś jest przedmiotem kontrowersji. Istnieją tutaj dwie szkoły: jedni uważają, że JavaScript sięga swoimi korzeniami środowiska Java, wskazując na przykład na podobieństwo składni, inni zaś dowodzą, że poza nazwą oba języki niewiele mają ze sobą wspólnego. Jakiekolwiek miałoby być rozstrzygnięcie tego sporu, debiutujący programiści powinni pamiętać o tym, że mają do czynienia z zupełnie odrębnymi mechanizmami.

Zalety JavaScriptu

Największą zaletą JavaScriptu jest niewątpliwie jego prostota. Język ten uważa się więc za relatywnie łatwy do opanowania i rzeczywiście – nic nie stoi na przeszkodzie, aby zacząć używać go już po kilku minutach od rozpoczęcia nauki. Ponieważ jest to obecnie najbardziej rozpowszechniony język skryptowy, w Internecie można znaleźć miliony praktycznych przykładów – witryn wykorzystujących różnorodne funkcje JavaScriptu.

O olbrzymiej popularności języka zadecydowały z pewnością jego uniwersalność oraz fakt, iż pozwala on na odciążenie serwerów i ograniczenie ilości zbędnych danych przesyłanych pomiędzy nimi a przeglądarką klienta. Najprostszym przykładem tych zalet mogą być choćby sklepy internetowe, których nieodzownym elementem są formularze wypełniane przez użytkownika. Dzięki JavaScriptowi można sprawdzić poprawność wprowadzonych danych na komputerze klienta, unikając – przy ewentualnym błędzie – urzeczywistnienia scenariusza, w którym dane są wysyłane, a serwer zużywa moc obliczeniową na ich sprawdzenie, wygenerowanie strony z opisem błędu i odesłaniem jej z powrotem.

JavaScript jest nieustannie rozwijany. Podstawowe funkcje z biegiem czasu uzupełniane są o nowe narzędzia, jak chociażby obiekt Image i tablica document.images, które pojawiły się w JavaScripcie 1.1 i wzbogaciły język o opcje manipulacji plikami graficznymi. Wraz z wersją 1.2, koncepcją dynamicznego HTML-a i zastosowaniem warstw możliwości projektowania interaktywnych stron zwiększyły się wręcz zdumiewająco. Obecnie przy użyciu odpowiednich bibliotek – jak na przykład script.aculo.us czy mootools – tworzyć można aplikacje sieciowe o dużym stopniu zaawansowania i atrakcyjnym interfejsie.