Firefox: historia przeglądarki, którą wszyscy kochamy

Firefox 2 – w drodze do opanowania rynku

W miarę postępów wyzwania mogą stawać się tylko coraz trudniejsze. Popularność Firefoksa rosła – szczególnie wśród kompetentnych technicznie użytkowników – a wraz z nią rosła też liczba zarzutów stawianych produktowi Mozilli. Próbą wyjścia im naprzeciw było otwarcie prac nad kolejną linią rozwojową tej przeglądarki.

Firefox 2 Bon Echo doczekał się pierwszego wydania 22 marca 2006 roku. Wersje 2.0a1 i a2 wprowadzały domyślne otwieranie linków w nowych kartach, przycisk zamykania na każdej z kart, wbudowany mechanizm sprawdzania poprawności pisowni, odtwarzanie sesji po zawieszeniu się przeglądarki, sugerowanie fraz wyszukiwania dla Google'a i Yahoo! Search, nową wyszukiwarkę wtyczek i przerobiony system zarządzania rozszerzeniami. Dzięki wprowadzeniu engine'u Gecko 1.8.1 możliwa się stała obsługa obiektów tekstowych w SVG.

Wersja 2.0a3 wprowadziła – jako absolutne novum wśród przeglądarek – mechanizm antyphishingowy, edycja 2.0b1 – lepszą obsługę feedów RSS i JavaScriptu 1.7. W 2.0b2 mogliśmy już zobaczyć odświeżoną skórkę Winstripe i drobne przeróbki interfejsu użytkownika – głównie paska wyszukiwania i obsługi zakładek.

Po wydaniu trzech wersji Release Candidate 24 października 2006 roku pojawiła się oficjalna edycja Firefoksa 2 w ponad 40 językach. Była to najdłużej do tej pory opracowywana wersja przeglądarki Mozilli – przez prawie dwa lata doczekała się ona już 14 wersji poprawkowych, z których ostatnią wydano 16 kwietnia 2008 roku.

Rysunek 10a: Firefox 2.0. Do tego widoku zdążyliśmy się przyzwyczaić.

Rysunek 10b: Możliwości konfiguracyjne stale rosły – w 2.0 można było już rządzić RSS-ami.

Oczywiście Firefox 2 był daleki od doskonałości. Był powolny, miał permanentne problemy z wyciekami pamięci, a jego engine JavaScriptu nie dawał sobie zbyt dobrze rady z nowymi stronami realizowanymi w technologii Ajax, zużywając momentami znaczną ilość mocy komputera na realizację najprostszych nawet operacji. Mimo to stał się w kilku krajach najpopularniejszą przeglądarką internetową, odbierając palmę pierwszeństwa Internet Explorerowi. Analitycy z Net Applications oceniali, że w połowie roku 2008 przeglądarka Mozilli może zdobyć 20% udziałów w światowym rynku.

Deweloperzy Mozilli zdawali sobie jednak sprawę z tego, że nie da rady dalej rozwijać obecnej bazy kodu – następna wersja Firefoksa musi być znacznie szybsza i lżejsza. To zaś oznaczało konieczność rozpoczęcia prac prawie od podstaw.

Firefox 3 – potęga robotyzacji

Pierwsza wersja Firefoksa 3 – Gran Paradiso 3.0a1 – wydana została 8 grudnia 2006 roku. Najważniejszą zmianą było wykorzystanie engine'u renderującego Gecko 1.9, który wykorzystywał bibliotekę grafiki wektorowej Cairo do renderowania nie tylko grafiki SVG, ale także całej zawartości strony oraz interfejsu użytkownika. Udoskonalono obsługę wątków, w wersjach dla Macintosha wprowadzono natywne widgety Cocoa, pojawiły się znaczne zmiany w regułach obsługi zdarzeń modelu DOM i kolejności ładowania obiektu HTML. Dodano też nowe elementy i filtry języka SVG, powoli zbliżając się do pełnej implementacji tego standardu grafiki.

W lutym 2007 roku pojawiła się kolejna wersja – Gran Paradiso 3.0a2. Jak na tak niewielką zmianę numeracji wprowadzała ona zaskakująco wiele nowości. Dodano obsługę API dla Web Applications 1.0, poprawne wyświetlanie własności inline-block i inline-table w CSS 2.1, zmieniono też sterowanie przepływem kodu, co umożliwiło nowej przeglądarce zdanie testu Acid2. Ulepszono też wyświetlanie grafiki w Cairo.

Wersje 3.0a3 i 3.0a4 pozwoliły również stronom internetowym na przechowywanie zasobów w pamięci podręcznej na dysku, wprowadziły obsługę animowanych obrazków PNG i rozszerzenia ciasteczek „HTTPOnly”, pozwalającego na zwiększenie prywatności użytkowników korzystających z serwisów internetowych przetrzymujących dane o logowaniu właśnie w ciasteczkach. Twórcy rozszerzeń uzyskali możliwość korzystania z biblioteki JavaScriptu – FUEL.

Gran Paradiso 3.0a5 wprowadziło kolejną wielką rewolucję. Teraz zakładki i historia zostały zintegrowane w ramach usługi Places, bazującej na miniaturowym engine'ie bazodanowym SQLite. Przepisano także na nowo menedżera haseł.

W Gran Paradiso 3.0a6 do SQLite przeniesiono także obsługę ciasteczek, co znacznie przyspieszyło pracę z nimi. Umożliwiono zachowywanie preferencji przeglądania dla konkretnych witryn, możliwe stało się również ustawianie różnych skal powiększania dla poszczególnych stron. Przerobiono też funkcję autoprzewijania, co dało znaczący wzrost wydajności.

3.0a7 wprowadziło kolejną funkcjonalność dostępną do tej pory jedynie w konkurencyjnej przeglądarce Opera – możliwość pełnostronicowego skalowania powiększenia strony, choć na razie bez możliwości kontrolowania tego z poziomu interfejsu użytkownika. Zwiększono także możliwości obsługi aplikacji internetowych, dodając kolejne API zgodne ze specyfikacją WHATWG – takie jak możliwość odczytywania plików z pól selekcyjnych bez konieczności ich umieszczania na serwerze, obsługę zdarzeń wycinania/wklejania/kopiowania oraz międzyserwisowy XMLHttpRequest.

Zmiany w Gran Paradiso 3.0a8 dotyczyły głównie interfejsu użytkownika. Wprowadzono zupełnie nowy mechanizm zaznaczania zakładek. Umożliwiono wybór zapamiętywania hasła w Menedżerze Haseł po ich wprowadzeniu, dzięki czemu użytkownik nie musiał się już obawiać konsekwencji błędnego podania hasła. Dodano panel aplikacji obsługujących typy plików w oknie Preferencji i obsługę czarnych list złośliwego oprogramowania. Wśród zmian znalazła się też podstawowa obsługa uchwytów protokołów sieciowych.

Po osiągnięciu kompletnej listy planowanych funkcjonalności deweloperzy Mozilli 19 listopada 2007 wydali pierwszą wersję beta Firefoksa 3. Następne bety pojawiały się co miesiąc, wprowadzając kolejne poprawki w interfejsie użytkownika, poprawnie działający Awesomebar – nowy pasek adresu, który umożliwiał dzięki engine'owi SQLite szybkie przeszukiwanie historii przeglądania, nowe wersje skórek dopasowane do docelowych systemów operacyjnych (dla Windows, Linuksa i Mac OS-u X) i udoskonalenia engine'u JavaScriptu.

Rysunek 11a: Firefox 3 w pierwszej stabilniejszej odsłonie (beta 1). Zmiany widoczne niemal we wszystkim.

Rysunek 11b: Czemu jednak domyślną czcionką w FF 3.0b1 była szeryfowa, tego nikt nie wie.

Wtedy też deweloperzy Mozilli znaleźli motyw przewodni dla Firefoksa 3. Postanowili upamiętnić szlachetną rolę społeczności robotów w walce o otwarte standardy WWW. Potajemnie wprowadzono do Firefoksa przesłanie, dostępne po wpisaniu do paska adresu frazy „about:robots”. Tak, roboty widziały rzeczy, o których wam, ludziom, się nie śniło. Roboty to wasi plastikowi kumple, z którymi fajnie jest przebywać. I mają plan.

Dlatego zgodnie z planem 16 maja pojawiła się pierwsza wersja Release Candidate Firefoksa 3. 17 czerwca 2008 serwery Mozilli przeżyły prawdziwe oblężenie – ponad 8 milionów osób jednego dnia zdecydowało się pobrać finalną wersję tej przeglądarki. Resztę już znacie – być może nawet czytając ten tekst w najnowszym produkcie Mozilli.

Rysunek 12a. Firefox 3.0RC3 – tak, roboty są naszymi przyjaciółmi. Mozilla kocha wielkie kroczące monstra...

Rysunek 12b: Pełna kontrola – w opcjach Firefoksa 3.0 (rc3) prawie jak w Panelu sterowania Windows.

Jak bowiem przeczytać można w dziesiątym wydaniu Księgi Mozilli („about:mozilla”):

Miłej pracy i zabawy z Firefoksem 3.