Każdy serwis internetowy składa się z setek, a nawet tysięcy elementów powiązanych ze sobą linkami, ułożonych hierarchicznie i pogrupowanych w kategorie. O tym, jaką postać powinna mieć struktura tych powiązań, decyduje architektura informacji – dyscyplina zajmująca się porządkowaniem danych, tak aby ułatwić ludziom korzystanie ze zgromadzonych zasobów wiedzy. Odbywa się to poprzez organizowanie (grupowanie) informacji, ich etykietowane, tworzenie systemów nawigacji oraz wyszukiwania.

Celem porządkowania danych jest przede wszystkim obniżenie kosztów dotarcia do nich – i to zarówno w wymiarze finansowym, jak i czasowym. Osoba szukająca konkretnego elementu w jakimś katalogu (bibliotece, Internecie itp.) musi najpierw zapoznać się z systemem, według którego informacje są uporządkowane, a następnie je znaleźć. Im więcej czasu poświęcono wcześniej na dopracowanie architektury informacji, tym łatwiej i taniej będzie ona mogła cel swój zrealizować.

Projektowanie serwisu – podstawowe zasady

Architektura informacji już u samych podstaw wpływa na koncepcję serwisu internetowego, słusznie więc jej założenia porównywane są często do projektu budynku. W witrynie sieciowej wszystkie elementy muszą być na swoim miejscu – w innym wypadku grozi nam to, że korzystające z niej osoby mogą nie znaleźć poszukiwanych informacji i w rezultacie szybko zniechęcić się do dalszego przeszukiwania zasobów strony. W procesie tworzenia serwisu ważną rolę odgrywają oczywiście programista – osoba odpowiedzialna za stworzenie kodu – oraz grafik, który dba o wygląd. Jednak zanim ci specjaliści rozpoczną pracę, projektem musi zająć się architekt informacji, specjalizujący się w konstruowaniu prostych, przejrzystych i jednocześnie kompletnych układów nawigacyjnych.

Każda witryna powinna być zbudowana według zasady: najważniejsze informacje są najłatwiej dostępne. Tworząc stronę, trzeba się zastanowić nad jej głównym celem – pomyśleć, czego internauci będą od serwisu oczekiwali; jednym słowem przeanalizować upodobania grupy docelowej. To najtrudniejsza część pracy. Na podstawie wyciągniętych wniosków będziemy musieli wybrać taki, a nie inny układ nawigacyjny, odpowiednią kolejność elementów menu itp. Optymalizacja przyniesie jednak wymierne rezultaty – internauci będą zadowoleni, spędzą więcej czasu w serwisie i chętniej do niego wrócą.

Najważniejsze informacje łatwo dostępne? Mamy taką nadzieję! (http://webhosting.pl/)

Modele organizacji danych

Istnieją dwa podstawowe modele porządkowania informacji. W pierwszym wykorzystuje się jakieś kryterium, które opisuje wszystkie zawarte w indeksie dane. Może to być data (układ chronologiczny), początkowa litera nazwy (układ alfabetyczny) czy powiązanie z danym miejscem (układ geograficzny). Taki system pozwala szybko znaleźć pożądane informacje, ale oferuje ograniczone możliwości w zakresie wyszukiwania danych pokrewnych. Tutaj z pomocą przychodzi drugi model – tematyczny. Obie formy często się nawzajem uzupełniają – jedna z nich dominuje w zależności od charakteru serwisu.

Chronologiczny porządek danych – znany z każdego bloga – w tym wypadku www.tech-blog.pl.

Kategorie

Zarówno w pierwszym, jak i drugim systemie organizacji danych najważniejszą rolę odgrywa podział na kategorie. Dzięki nim użytkownik wie, w obrębie jakiej specjalistycznej sfery, spośród wielu prezentowanych w serwisie, porusza się w danej chwili. Używając po raz kolejny porównania z „normalną” architekturą – przemieszcza się między tymi działami jak między piętrami budynku. Kategorie występują nawet w bardzo prostych stronach – bez nich witryny przypominałyby bezładne plątaniny hiperłączy.

Ze względu na kluczową rolę działów należy zawsze pamiętać o ich prawidłowym opisywaniu. Tytuły muszą odpowiadać zawartości, być jasne, przejrzyste – na pierwszy rzut oka informować czytelnika o tym, gdzie trafi, klikając dany link. Nie ma sensu wymyślać nietypowych, na przykład zabawnych nazw dla kategorii. Może i będą bardziej pasowały do specyfiki projektu, ale użytkownicy tego nie docenią. Stracą czas, zgadując, co kryją poszczególne łącza.

Istnieje pewna lista działów „obowiązkowych”, które powinny znaleźć się na każdej stronie. Chodzi tu na przykład o kategorię Kontakt, zawierającą informacje o firmie czy wydawcy. Koniecznie trzeba także zamieścić sekcję z ogólnymi danymi o profilu działalności firmy – czym się zajmuje i jakie są jej największe sukcesy. Kolejny element to mapa – umieszczona na pojedynczej podstronie lista działów i poddziałów całego serwisu, napisana w zwykłym HTML-u, pozbawiona graficznych fajerwerków. Jej celem jest pokierowanie internautą, który się zgubił lub nie radzi sobie z podstawowym interfejsem.

Przykład braku zrozumienia przez autorów koncepcji mapy strony – luźna lista, duży bałagan (http://www.download24.pl/map.html).

I dla kontrastu – mapa strony przejrzysta, choć obszerna (http://www.era.pl/pl/service-map/pomocnicza/indywidualni-map).

Nie warto jednak popadać w skrajność i tworzyć kategorii na wyrost. Struktura strony powinna być maksymalnie trzypiętrowa (Strona główna | Dział | Poddział). W innym wypadku stanie się nieprzejrzysta. Należy uruchamiać tylko sekcje, które obejmują często aktualizowane tematy – na przykład te, którymi autorzy witryny zajmują się na co dzień. Górne „piętro” menu może zawierać maksymalnie od 5 do 9 elementów, tyle wątków naraz potrafi bowiem przechowywać ludzka pamięć krótkookresowa. Większa liczba mogłaby wywoływać u użytkowników poczucie zagubienia.